Een verdieping of zeven tristesse

door Marc

Dit stukje stond een paar weken in de koelkast. Corona bemoeide zich ermee. Nu een paar weken later dacht ik, hé; dit is misschien wel een goeie leestip voor de thuiszitters. Afijn. Lees het zelf maar.

Insta (sorry Instagram) wees mij onlangs op het boek ‘Treurtrips’ van journalist Mark van Wonderen. Een fijn naslagwerk langs de mooiste treurige plekken en bouwwerken van Nederland. Van treurig mooie plekken word ik vrolijk, vooral als het regent.

Je hoort wel eens dat Nederland een aangeharkt land is. Vergeleken met België klopt dat misschien wel ja. Zie foto. En dat is geen oordeel want lieve Belgen, koester jullie mooie treurigheid. Nederland is hooguit aangeharkt als het gaat om sociale voorzieningen, regeltjes, gepolder en andere afspraken. Wie wel eens in Tilburg is geweest weet dat aanharken – in Tilburg althans – nooit echt een werkwoord is geweest.

Het bewijs daarvan staat pontificaal in het boek. Blader naar bladzijde 262 en zie hoe het schittert in al zijn onvolkomenheid. Ik heb het over de Katterug. Een fantastisch chaotisch ogend appartementengebouw dat – volgens mij – in 1964 over de Schouwburgring in Tilburg is gebouwd. Pilaren als poten en in de bovenste verdieping herken je de vervaarlijk gebogen rug van een kat. In elk geval is het gebouw onderdeel van een ambitieus plan dat nooit voltooid is zoals de stedenbouwkundigen het voor ogen hadden.

Het gebouw en de visie van de bedenkers is dus in de knop geknakt en blijven steken in een potentie die nooit is waargemaakt. Het is per definitie imperfect. Een massieve knoest is het, rustend over een drukke weg. Daar krijg je dus architectonische narigheid van. En prijzen! De Katterug is in 2019 door Omroep Brabant nog uitgeroepen tot het lelijkste gebouw van Noord-Brabant.

Ik heb bijna 2 jaar lang in het lelijkste gebouw van Brabant gewoond. Op de tweede verdieping boven de plint, naast een eenzame oude vrouw die zich in de aangrenzende kamer in slaap huilde. Op 31 december 1999 stonden we op het dak en blies het millenniumwisselingvuurwerk ons figuurlijk weg, letterlijk stonden we bevroren van de immense impact. En de Tilburgse kermis stond – en staat – er letterlijk naast de deur. Schoof je de gordijnen opzij dan zwaaide je op ooghoogte naar je nieuwe buren in het reuzenrad.

Het gebouw is misschien treurig, erin wonen niet.

Al die treurige gebouwen in voornoemde boek stikken van de goeie verhalen. De gebouwen zijn ooit bedacht, gemaakt, gebruikt en velen zijn uiteindelijk door de samenleving verstoten en vergeten. Elk gebouw heeft ooit iemand blij gemaakt. Ook een keet was ooit het dak op iemands droom. Dat maakt de treurigheid echt. Het is ongekunsteld. Een aanzet. Kijk ernaar en je verbeelding schiet los van de ketting.

Imperfectie is een verhaal over menselijkheid. Alleen gaat dit verhaal juist niet over het streven naar perfectie. Als mens herkennen we onszelf in de butsen en verwaarlozing. De Katterug is een confrontatie met ons falende streven naar iets dat perfect moet zijn. In dat streven huizen geen verhalen. Dat is leegte. Streef je naar mooiheid dan komt het nooit af. Alles vergaat uiteindelijk, ook perfectie. Omarm liever de littekens en het besef dat alles ooit eindigt. Die imperfectie laten voor wat het is, rekt het bestaan ervan tot in de treurigheid uit en vindt zijn weg naar een boek.